Francja zwróciła Wybrzeżu Kości Słoniowej „mówiący bęben” Djidji Ayokwe

Francja przekazała Wybrzeżu Kości Słoniowej bęben Djidji Ayokwe, zwany „mówiącym bębnem”, który został zrabowany przez wojska kolonialne w 1916 roku. Używany przez lud Ebrié do przekazywania wiadomości instrument jest jednym z setek obiektów, które Francja przygotowuje do zwrotu do Afryki.

W piątek 20 lutego, Francja oddała „mówiący bęben” Djidji Ayokwe, zrabowany w 1916 roku z Wybrzeża Kości Słoniowej. To kolejny przykład repatriacji skradzionych artefaktów.

Bęben Djidji Ayokwe, mający ponad trzy metry długości i ważący 430 kilogramów, służył ludowi Ebrié do przekazywania informacji na odległość.

Djidji Ayôkwé, środek komunikacji ludu Atchan w walce przeciwko francuskiej kolonizacji, służył przede wszystkim do podnoszenia alarmu w chwili pojawienia się francuskich kolonizatorów. Bęben, wydający zróżnicowane dźwięki, był wykorzystywany do przekazywania wiadomości do różnych wiosek wokół Abidżanu – podkreśla dyrektor generalna ds. kultury Wybrzeża Kości Słoniowej.

To właśnie Djidji Ayôkwé pozwalał ostrzegać, gdy kolonizator pojawiał się na danym obszarze, ponieważ ludność nie zgadzała się z brutalnymi metodami przymusowego werbowania ludzi do pracy.

Gdy na nim grano, jego dźwięk był słyszalny z bardzo daleka – w promieniu około 20 kilometrów. Bęben był przechowywany w Adjamé, którego nazwa w języku ebrié oznacza „miejsce spotkań”.

To jeden z setek przedmiotów wywiezionych przez Francję w okresie jej imperium kolonialnego, od XVI wieku do pierwszej połowy XX wieku, które mają zostać zwrócone do krajów Afryki.

Od 1922 roku był on wystawiany w Muzeum Trocadéro nieopodal Wieży Eiffla, a sto lat później trafił do Muzeum Quai Branly, gdzie został poddany renowacji. Od tego czasu pozostaje zamknięty w skrzyni.

Bęben Djidji Ayôkwé jest jednym z 148 artefaktów, o których zwrot wystąpił Abidżan. Oficjalny wniosek w tej sprawie został złożony w 2019 roku, ale proces jego zwrotu napotkał na opóźnienia, gdyż bęben, jako należący do publicznych zbiorów Francji, nie mógł zostać zwrócony ze względu na zapis francuskiego prawa.

W lipcu ubiegłego roku francuscy deputowani jednogłośnie przyjęli ustawę umożliwiającą masową repatriację takich dóbr. W ubiegłym miesiącu przepisy zatwierdził Senat.

„Całe Wybrzeże Kości Słoniowej jest gotowe, by go powitać” – powiedziała minister kultury tego kraju Françoise Remarck podczas ceremonii w Paryżu z udziałem swojej francuskiej odpowiedniczki Rachidy Dati.

Remarck dodała, że jest „głęboko poruszona” „powrotem tego symbolu”, który „wreszcie wraca do swojej ojczyzny”.

Bęben ma być na stałe eksponowany w nowym muzeum budowanym w gospodarczej stolicy kraju, Abidżanie.

Francja otrzymała również liczne wnioski o zwrot dzieł od byłych kolonii, takich jak Algieria, Mali i Benin.

Restytucja zrabowanych dzieł sztuki do Afryki jest jednym z filarów „nowych relacji”, które prezydent Emmanuel Macron chciał zbudować z kontynentem.

W 2023 roku Francja przyjęła także dwie tzw. ustawy ramowe dotyczące zwrotu dóbr w dwóch kategoriach: mienia zrabowanego żydowskim rodzinom podczas II wojny światowej oraz repatriacji ludzkich szczątków z publicznych kolekcji.