Siły Ugandy i RD Konga uwolniły ok. 200 zakładników uprowadzonych przez islamistyczną ADF
Fot. Krzysztof Błażyca
Ugandyjskie wojsko poinformowało o uwolnieniu około 200 zakładników podczas wspólnej operacji z siłami Demokratycznej Republiki Konga przeciwko ugrupowaniu ADF we wschodniej części kraju.
Do działań doszło w ubiegłym w połowie kwietnia w północno-wschodniej części DRK. Oddziały obu państw przeprowadziły nalot na obóz położony w rejonie rzeki Epulu, wymierzony w Sojusznicze Siły Demokratyczne (ADF) – grupę powstałą w Ugandzie w latach 90., która obecnie działa głównie na wschodzie Konga i od około dekady jest powiązana z tzw. Państwem Islamskim.Operacja była elementem wspólnej kampanii „Shujaa”, prowadzonej przez armię Ugandy (UPDF) oraz siły kongijskie (FARDC). W trakcie akcji zlikwidowano kilku bojowników i przejęto uzbrojenie.
Uwolniono ponad 200 cywilów, w tym 14-letnią dziewczynkę. Według wojska byli oni przetrzymywani w bardzo trudnych warunkach, z ograniczonym dostępem do jedzenia, zmuszani do pracy i karani za nieposłuszeństwo. Wielu z nich było w złym stanie zdrowia, cierpiało m.in. na malarię oraz infekcje dróg oddechowych.
Działania objęły również inne obszary aktywności ADF, w tym okolice rzeki Ituri. W ostatnich miesiącach Uganda i DRK nasiliły operacje w regionie, co, jak podkreślają wojskowi, przyczyniło się do poprawy sytuacji bezpieczeństwa. Według UPDF większa obecność sił rządowych sprawia także, że część uprowadzonych osób zdoła uciec i zgłasza się do punktów kontrolnych.
Operacja „Shujaa” została rozpoczęta w listopadzie 2021 roku w odpowiedzi na ataki ADF po obu stronach granicy. Organizacja ta jest uznawana za terrorystyczną przez Ugandę, DRK, USA i ONZ. Od 2016 roku coraz częściej wiązana jest z tzw. Państwem Islamskim, które od 2019 roku przypisuje sobie część jej działań.
W 2023 roku USA wyznaczyły nagrodę do 5 mln dolarów za informacje prowadzące do schwytania lidera grupy , Musy Baluku. Objął on przywództwo po aresztowaniu Jamila Mukulu w 2015 roku w Tanzanii. Baluku jest objęty sankcjami ONZ i USA, a według szacunków urodził się w latach 1975–1977 w regionie Kasese w Ugandzie.
W przeciwieństwie do wielu wcześniejszych dowódców ADF, Baluku pochodzi z grupy Mukonjo. W młodości miał być związany z nurtem salafickim i pełnił funkcję imama w Kampali. Był jednym z pierwszych członków organizacji i współpracownikiem Mukulu.
Po przeniesieniu działalności ADF do DR Konga Baluku obejmował kolejne stanowiska w strukturach grupy, w tym funkcję odpowiedzialnego za wymierzanie kar zgodnych z interpretacją szariatu stosowaną przez organizację oraz za ideologiczne szkolenie rekrutów.
Po przejęciu dowództwa w 2015 roku ogłosił się „szejkiem” i w przeciwieństwie do poprzednika zaczął szerzej wykorzystywać media społecznościowe do rekrutacji. Doprowadził też do zbliżenia ADF z ISIS oraz Al-Szabab.
Główne bazy grupy znajdowały się m.in. w tzw. „Camp Medina”, który został zajęty przez armię kongijską w 2020 roku, a następnie w „Camp Kajuju” (Madina II).
Według relacji byłych członków ADF, m.in. z raportu „Inside the ADF Rebellion”, Baluku ma być odpowiedzialny za wyjątkowo brutalne metody działania, w tym porywanie dzieci do roli żołnierzy oraz masowe egzekucje cywilów. W niektórych relacjach opisuje się także stosowanie zastraszania i wyjątkowo brutalnych kar, takich jak ścięcia czy ukrzyżowania.
ADF, początkowo działająca w Ugandzie, od połowy lat 90. funkcjonuje głównie na wschodzie DRK. W 2021 roku Departament Stanu USA uznał Baluku za globalnego terrorystę, a samą ADF za organizację terrorystyczną.
