Były premier Kenii, Raila Odinga, zmarł w wieku 80 lat. Jego ambicją było zostanie prezydentem Kenii. Kandydował na to stanowisko pięć razy na przestrzeni trzech dekad.

Raila Odinga, były premier Kenii i wielokrotny kandydat na prezydenta, którego populistyczne kampanie niepokoiły władze i dawały mu ogromny wpływ na życie polityczne w jego kraju, zmarł w środę na zawał serca podczas podróży po Indiach. Miał 80 lat.

Jego zwolennicy nazywali go „Baba” (Ojciec), „Agwambo” (Dzieło Boga) i „Tinga” (Traktor) Ten ostatni pseudonim pochodził od symbolu jego partii w wyborach z 1997 roku.

Jego śmierć potwierdził szpital Devamatha w indyjskim stanie Kerala, do którego został przewieziony po zasłabnięciu podczas porannego spaceru. W oświadczeniu szpitala podano, że Odinga doznał zatrzymania akcji serca i nie zareagował na próby reanimacji.

Odinga niedawno podpisał polityczny pakt z Ruto, który umożliwił udział jego opozycyjnej partii w tworzeniu polityki rządowej, a jej członkowie zostali powołani do gabinetu. Jego ambicją było zostanie prezydentem Kenii. Kandydował na to stanowisko pięć razy na przestrzeni trzech dekad.

Najbliżej objęcia prezydentury był w 2007 roku, kiedy minimalnie przegrał z urzędującym Mwai Kibakim w wyborach, które zostały zakwestionowane i które doprowadziły do wybuchu przemocy etnicznej. Dla wielu był cenionym liderem i mężem stanu, którego aktywizm pomógł skierować Kenię z rządów jednopartyjnych w stronę demokracji wielopartyjnej.

Należał do grupy etnicznej Luo z zachodniej prowincji Nyanza. Szczyt kariery politycznej osiągnął w wyborach prezydenckich w 2007 roku, zdobywając liczne poparcie i przyciągając tłumy podczas kampanii w całej Kenii.

Chociaż jego rywal Kibaki, należący do grupy Kikuyu, mógł pochwalić się dobrymi wynikami gospodarczymi podczas pierwszej kadencji, jego rząd został osłabiony przez skandale korupcyjne. Oficjalne wyniki 44% dla Odingi i 46% dla Kibakiego były najbliższymi w historii Kenii.

Obóz Odingi odrzucił te wyniki, a protesty wybuchły w Nairobi niemal natychmiast po zaprzysiężeniu Kibakiego. Przemoc szybko rozprzestrzeniła się na inne części kraju, gdzie ludzie byli atakowani ze względu na przynależność etniczną: Luo i Kalendżi atakowali Kikuju, a Kikuju mobilizowali się do odwetu. W tych dniach zginęły setki osób, a wydarzenia zachwiały pozycją Kenii jako stabilnej demokracji w niestabilnym regionie.

Aby rozwiązać kryzys, były sekretarz generalny ONZ Kofi Annan wynegocjował porozumienie o podziale władzy, w wyniku którego powstał rząd jedności narodowej, a Odinga został premierem

Choć Odinga nigdy nie został oskarżony o podżeganie do przemocy, to inni w tym przyszli prezydenci Ruto i Uhuru Kenyatta, tak. Byli oni wśród sześciu podejrzanych o przestępstwa związane z przemocą po wyborach, gdy Międzynarodowy Trybunał Karny wszczął śledztwo w 2010 roku. Sprawa nigdy nie przyniosła skutecznych wyroków, a zarzuty zostały wycofane, umorzone lub odrzucone.

Urodził się 7 stycznia 1945 roku w Kisumu, nad Jeziorem Wiktorii blisko granicy z Ugandą, jako syn Jaramogiego Ogingi Odingi, pierwszego wiceprezydenta Kenii. Uczęszczał do lokalnych szkół, a następnie wyjechał do NRD, gdzie studiował inżynierię. Po powrocie do Kenii w latach 70. wykładał na Uniwersytecie w Nairobi i prowadził różne biznesy, w tym przedaż butli z gazem płynnym.

Zyskał rozgłos jako aktywista polityczny walczący przeciwko jednopartyjnemu rządom prezydenta Daniela Arapa Moi w latach 80tych. Był powiązany z nieudanym zamachem stanu przeprowadzonym przez grupę oficerów sił powietrznych w 1982 roku.

Został oskarżony o zdradę, ale zarzut ten później wycofano. Spędził jednak kolejne lata w areszcie. Opisywał potem surowe warunki więzienia i domniemane tortury, w tym napaść ze strony policjanta, który uderzył go nogą od stołu. Sam twierdził, że choć w czasie próby zamachu uczył i mobilizował ludzi do wprowadzenia zmian w Kenii, nigdy nie popierał przemocy.

W 1991 roku, po wyjściu z więzienia, krótko przebywał na emigracji w Europie, skąd wrócił do Kenii w 1992 roku i zdobył miejsce w parlamencie jako opozycyjny poseł reprezentujący okręg w Nairobi.

W 2001 roku objął stanowisko ministra energetyki w rządzie Moi. Był kluczową postacią w zwycięstwie Kibakiego, którego popierał w wyborach w 2002 roku, a który potem był jego rywalem w kwestionowanych wyborach z 2007 roku.

W 2017 roku, komentując obywatelskie nieposłuszeństwo po przegranej czwartej kampanii prezydenckiej, Odinga powiedział agencji Associated Press, że protesty uliczne są demokratycznym środkiem przewidzianym w konstytucji kraju. „Jeśli reżim jest niedemokratyczny, jeśli reżim nie cieszy się legitymacją, ludzie mają prawo się mu przeciwstawić,” mówił.

Ostatnia kampania Odingi na prezydenta miała miejsce w 2022 roku, gdy popierał go ustępujący prezydent Kenyatta, a jego rywalem był Ruto. Znów przegrał i twierdził, że zwycięstwo zostało mu skradzione, co wywołało falę protestów ulicznych.

Na początku 2025 roku administracja Ruto poparła kandydaturę Odingi na stanowisko przewodniczącego Komisji Unii Afrykańskiej w wyborach, które odbyły się na początku tego roku. Przegrał jednak z Mahmoudem Alim Youssoufem z Dżibuti.

Jego zwolennicy nazywali go „Baba” (Ojciec), „Agwambo” (Dzieło Boga) i „Tinga” (Traktor). Ten ostatni pseudonim pochodził od symbolu jego partii w wyborach z 1997 roku.